Yada Taşı Nedir? Yada Taşı'nın Kadim Türk Kültüründe Yeri

ElbanBirArslan

YÖNETİCİ
Seviye
5
 
Katılım
12 May 2022
Gönderiler
295
Beğeniler
66

Yada Taşı İsmi Nereden Geliyor?​

Yada Taşı – Türk ve Altay mitolojilerinde Simya Taşı olarak geçmektedir. Cada (Cata, Sata, Caya, Zaya) Taşı da denilmektedir. Türk mitolojisine nazaran yağmur yağdıran büyülü taş anlama gelir. Büyü Taşı olarak da bilinmektedir.​

You must be registered for see images attach
Yada Taşı Nitelikleri Nelerdir?​

Türklerin atalarına, Tanrı'nın yağmur yağdırma gücü verdiğine dair çeşitli söylentiler, Çin, Hristiyan ve İslâm kaynaklarında yer alır. İslâm yazarlarına nazaran Türklerin atası olan 'in babası Türkistan'ı oğluna verir. Yafes, kurak bir ülkede ne yapacağını sorar. Babası da oğluna "yağmur taşı"nın gücünden bahseder ve gereksinim duyduğunda Tanrı'ya yağmur yağdırması için yakarma etmesini söyler ve üstünde yakarma yazılmış tılsımlı taşı ona verir. Bir efsaneye nazaran "Yada Taşını" Yafes'ten Oğuz Han almıştır ve bu taş Oguzların eline geçmiş olduğu için de onlarla Karluklar, Hazarlar ve öteki Türkler arasındaki harp bitmek bilmezdir. Kimi zaman de bu taşın koruyucusunun Han olduğu söylenir. Tarih kaynaklara nazaran ya da Taşı'nın savaşlarda tabanca olarak kullanılışının son örneğini 18.yyın son yarısına rastlayan 1768-1774 Osmanlı Rus savaşlarında olmuştur.

Tanrı, büyük kamlara bu taşı armağan etmiştir. Böylece istenildiği şeklinde yağmur ve kar yağdırılabilir, hava vakalarına etki edilebilir. Yağmur, kar ve don getirebilir. Yumruk büyüklüğünde ve koyu renklidirler. Üst kısımları damar damar çizgilidir. Soğukturlar. İçinden sesler gelir fakat içi boş değildir. Kullanıldıkça zayıflar ve gücü geçer. En iyileri kendiliğinden kutlu hayvanların şeklini almıştır. Hususi bir yerde muhafaza edilir ve sık sık ele alınmaz. Yalnız gerektiğinde kullanılır. Kurdun karnından çıkmış olduğu söylenir. Koruyucu olduğu da söylenir. Çin kaynaklarına nazaran Türk şamanları savaşlarda kar ve yağmur yağdırarak zaferler kazanmışlardır. Bu taş ile büyü meydana getiren kişilere Yadaçı/Yatçı/Cadacı/Yayçı adı verilir.​

Yadalamak Kelimesi Ne Anlama Geliyor?
You must be registered for see images attach

Türk ve Altay şamanizminde ve halk inancında Simyacılık Yapmak. Yadlamak yada Yatlamak da denir. Yada Taşı ile sihir yapmak anlama gelir. Maddenin niteliklerine hükmetmek, meteorolojik vakaları yönetmek. Avrupa'daki sıradam madenleri altına çevirme (yada daha genel bir tabirle maddeyi başka bir maddeye dönüştürme) girişimleri Simyanın aslolan konusunu oluştururken, Türklerde ya da işlemi naturel vakalara müdahale etme çabasıdır. Yağmur yada kar yağdırmak bu çabanın en fazlaca denenen kısmını oluşturur. İslam sonrası Yağmur Duası bu uygulamanın kısmen yerini almıştır. ,Türkler'le karışan halklarında da ya da Taşı ve yağmur yağdırma sanatının bulunduğunu yazar.
Moğol döneminde Farsçaya geçen Yadamışı/Cadamışı deyimleri büyülü güçlerle yağmur yağdırmak anlamına gelmektedir. Türkler'in ya da Taşı'nı kullanmaları üstüne kaynaklarda detaylı kayıtlar vardır. Mesela bir eserde şöyleki denilmektedir:

"Türkler içinde, türlü renk ve cinsleri olan Yat Taşı (Yada Taşı) vardır ki onun madeni Hıtay ve Tavgaç Dağları'ndan çıkar. Bu taş aracılığı ile yağmur, kar, dolu çekilir. Türkler, bu sanatı bilip uygulayanlara Yatçı derler. Bu işte yetenekli olanlar, köyün bir yanına yağmur ve kar getirdiklerinde, köyün diğer yanında Güneş açar. Türkler bu taşı yanlarında taşırlar ve bu taş yardımıyla düşmanlarına üstünlük sağlarlar. Türkistan'da bir tepeden çıkan bu taşları kentlere götürürler, suya asar ve yağmur yağdırırlar."

Etimoloji​

(Yad) kökünden türemiştir. Dışsallık, uzaklık, erişilmezlik, gizem anlamlarını ihtiva eder. Moğolca ve Mançuca Yadah, Tuvaca Yadı sözcükleri gereksinim halinde olmayı ve gerek duymayı ifade eder. Ek olarak Yad/Yat/Yay/Zay köküyle bağlantılı olarak yaratmak ve yaymak anlamlarını barındırır.

Kaynakça​

  1. Türk Söylence Sözlüğü, Deniz Karakurt, Türkiye, 2011 27 Aralık 2019 tarihinde sitesinde .​
  2. Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Celal Beydili, Yurt Yayınevi​
  3. Muhammed bin Hüseyin, Al-Tusi
  4. . 16 Aralık 2011 tarihinde arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ocak 2012.​

Dış bağlantılar​

  • Y
  • 10 Haziran 2015 tarihinde sitesinde .​
  • 16 Ocak 2012 tarihinde sitesinde .​
  • Y
 
Son düzenleme:
Üst